دل مجنون

موسیقی سنتی

تفاوت بین دوتار وتنبور
ساعت ۱۱:٠٠ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٩/٢٤  کلمات کلیدی: تفاوت ، بین ، دوتار و ، تنبور

سالهاست که خیلی از دوستان رو میبینم که وقتی میگی دوتار میگن  همون تنبور منظورته؟یا  بلعکسش ، بر آن شدم که ویژگی و ساختار هر دو ساز رو در یک مطلب بطور خلاصه بیارم تا برای دوستان فرق این دو ساز مشخص بشه .


 

دوتار – خراسان ، ترکمن صحرا ، کتول ، مازندران

 

دوتار که در برخی رساله های قدیم موسیقی ایران با عنوان تنبور ویا تمبور نیز شناخته شده . از ساز های متداول در ایران قدیم است که امروزه نیز در برخی نواحی ایران تداول است . دوتار از خانواده ی سازهای زهی مضرابی (زخمه ای) مقیّد است که با انگشتان دست نواخته می شود و در رده بندی سازها در گروه زه صداهای مضرابی قرار می گیرد .

امروزه این ساز در مناطقی چون شرق و شمال خراسان ، منطقه ترکمن نشین و کتول در استان گلستان و نیز شرق مازنداران متداول است و به این ترتیب میتوان گفت  حوزه رواج دوتار ، شمال شرقی ایران است .

 

 

ویژگی های ظاهری وساختاری دوتار

 

دوتارهای متداول در نواحی ایران ، با حفظ ویژگی های اصلی مشترک ، تفاوت هایی در ساختار دارند و همه دارای کاسه ای طنینی یکپارچه به شکل تقریباً نیمه گلابی اند و روی دهانه کاسه با صفحه چوبی پوشیده شده است . کاسه ی طنینی به دسته ای نسبتاً طویل متصل است که روی آن دستان ها بسته می شوند . دوتار دو وتر و دو گوشی دارد وو سیم گیر ، خرک و شیطانک از دیگر اجزای ساختمان دوتار هستند .

 

 

کوک

برای دوتار ترکمن صحرا ، کتول ، شرق مازندران و نیز شرق و شمال خراسان  به این ترتیب است:

سیم اول        لا

سیم دوم       می 

و برای دوتار شرق و شمال خراسان

سیم  اول       لا

سیم دوم       ر

 

 

 

دستان بندی دوتار

دستان بندی دوتار در نواحی مختلف ایران  از نظر تعداد و فواصل دستان ها متفاوت ، و به علت آن تفاوت میان محتوا و فواصل موسیقیایی هر ناحیه نسبت به ناحیه دیگر است . چون نسبت های میان فواصل  در موسیقی های شرقی –  از جمله در ایران – در محدوده ی نسبتاً معیّنی سیّال و شناورند و تابع زیبایی شناسی قومی و فرهنگی و نیز زیبایی شناسی انفرادی استادان نوازنده هستند نمی توان به یک دستان بندی ثابت ، مطلق و عمومی دست یافت زیرا حتی در یک ناحیه ، دستان بندی هر استادی نسبت به استاد دیگر در محدوده ی نسبتاً معینی تفاوت دارد .

 

 

 

تنبور – کرمانشاهان و لرستان

تنبور نام باستانی سازهای مضرابی خانواده دوتار و از سازهای قدیمی ایران و ساز آیینی و مذهبی سلسله یارسان در غرب ایران است . تنبور از معدود سازهای رایج در ایران است که مقدس شمرده می شود . حوزه اصلی رواج تنبور ، استان کرمانشاه ، به ویژه دو منطقه ی گوران و صحنه و بخش هایی از استان لرستان است . تنبور از خانوادهی سازهای زهی مضرابی (زخمه ای) مقیّد است با انگشتان دست نواخته می شود و در رده بندی سازها در گروه زه صداهای مضرابی قرار می گیرد .

 

 

 

ویژگی های ظاهری و ساختاری تنبور

تنبور داداری کاسه ی طنینی یکپارچه یا ترکه ای شکل تقریباً نیمه گلابی ست و روی دهانه ی کاسه ی آن صفحه ی چوبی قرار می گیرد .  کاسه ی طنینی با رابطی با نام گلویی به دسته ای نسبتاً طویل متصل است که دستان ها روی آن بسته می شوند . تنبور در اصل دو وتر دارد اما از چند دهه ی گذشته آن را معمولا با سه وتر می نوازند  (وتر مضاعف شده است) . به همین دلیل تنبورهای قدیمی دو وتر و دو گوشی ، و تنبورهای جدید سه وتر و سه گوشی دارند . سیم گیر ، خرک ، و شیطانک از دیگر اجزای ساختمانی تنبور محسوب می شوند .

 

کوک تنبور

کوک تنبور همانند دوتار است


 
 
 
 
ساخت كد آهنگساخت كد موزیک آنلاین
/anbsp; side-righta href=clear: both; width: 777px; cellspacing=); background-repeat: repeat-y /table target=0div class=-PostAuthorLink-div style=a href=side-left cellspacing= title= cellspacing=فاوانیوز